Dan Ariely – Szczera prawda o nieuczciwości – o książce

Ludzie bywają nieuczciwi. To fakt. Jednak czy jest tak, że każdy z nas cały czas kalkuluje, czy mu się opłaca być nieuczciwym? Dan Ariely w swojej książce „Szczera prawda o nieuczciwości.  Jak okłamujemy wszystkich, a zwłaszcza samych siebie” przekonuje nas, że nie jest to takie proste.

Kiedy oszukujemy?

Otóż ludzie oszukują bardzo często. W swoich badaniach Dan Ariely (jest profesorem psychologi behawioralnej na Uniwersytecie Duke) sprawdza, w jakich warunkach ludzie oszukują. Interesuje go także o ile oszukują.

Mam dla Ciebie złą (albo dobrą wiadomość) – praktycznie wszyscy oszukujemy, ale nie za dużo.  Okazuje się, że kiedy w badaniu jest możliwość oszukiwania to zdecydowana większość z badanych osób poprawiała trochę swoje wyniki. Np. zamiast 4 dobrych odpowiedzi podawali, że uzyskali 6. Musisz jednak wiedzieć, że maksymalny możliwy wynik to było 10! Oszustwo „tylko trochę” prawdopodobnie pozwala nam na zachowanie poczucia, że jesteśmy uczciwi. Oczywiście zdarzały się osoby, które oszukiwały na całego – podawali, że uzyskali wynik 10, ale to był margines.

Odpowiedź na pytanie kiedy oszukujemy brzmi zatem prawie zawsze. Jest kilka wyjątków, które poznasz jeżeli przeczytasz książkę. Co ciekawe powszechność oszukiwania „tylko trochę” jest tak duża, że szacuje się, iż straty z tego tytułu są kilkadziesiąt razy większe, niż straty z tytułu oczywistych kradzieży! Oczywista kradzież to np. napad na bank, wyrwanie torebki na ulicy, itp. Oszukiwanie tylko troszkę to np. zabieranie akcesoriów biurowych do domu.

Przytoczę tu pewien dowcip obrazujący to o czym pisze Ariely: „Ojciec po powrocie ze rozmowy z dyrektorem szkoły krzyczy na syna: „Jasiu, dlaczego zabrałeś koledze ołówek? Przecież wiesz, że jak potrzebujesz to mi tylko powiedz, a przyniosę Ci z pracy 10 ołówków!”

Oszustwo jest tym większe, jeżeli w wyniku oszustwa uzyskujemy coś co nie jest pieniędzmi. Wyobraź sobie, że masz zabrać z lodówki w akademiku czyjeś jedzenie. Ariely sprawdził, że „bezpańskie” puszki Coca-coli znikają z takich lodówek w czasie krótszym niż 3 dni! Jednak, kiedy zostawiał w lodówce pieniądze, to po 3 dniach one wciąż tam były. Kiedy za badanie płacił żetonami, które dopiero później były wymieniane na pieniądze to ludzie oszukiwali więcej, niż dostawali bezpośrednio pieniądze!

Czy można sprawić, żeby ludzie nie oszukiwali?

Okazuje się, że istnieje kilka sposobów na zdecydowane zmniejszenie poziomu oszustw. Jeden z nich polega na tym, żeby kazać ludziom przypomnieć sobie 10 przykazań. Tak, przypomnienie sobie o 10 przykazaniach (nieważne ile z nich pamiętali) praktycznie eliminowało oszukiwanie. Podobnie było, gdy uczestnicy badań podpisywali się przysięgą, że będą przestrzegać kodeksu honorowego danej uczelni (który nawet nie musiał istnieć!) przed przystąpieniem do badań.

Książki Ariely’ego czyta się świetnie – niczym powieść, a przecież to książka opisująca badania naukowe! Z tej książki dowiesz się, co sprawia, że ludzie oszukują i jak można zmniejszyć poziom oszustwa.

Twój konsultant
Jacek

 

Leave A Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *