Czarny Łabędź – Nassim Nicholas Taleb – o książce

Przekonanie, iż istnieją tylko białe łabędzie nie było kwestionowane, aż do odkrycia Australii. Dowody empiryczne były niezbite, nikt nigdy nie widział czarnych łabędzi…

Czym jest Czarny Łabędź?

Nassim Nicholas Taleb w swojej książce – „Czarny Łabędź. O skutkach nieprzewidywalnych zdarzeń” postanowił pokazać nam, iż tytułowe Łabędzie to nietypowe zdarzenia, których nie można przewidzieć (pierwsza cecha), a jak się pojawią to zmieniają naszą rzeczywistość (druga). Trzecią cechą, która wyróżnia Czarne Łabędzie (pisane z dużej litery oznaczają zdarzenia, a nie zwierzęta) jest to, że zawsze po ich wystąpieniu szukamy logicznego uzasadnienia ich pojawienia się.

Czarne Łabędzie mogą być pozytywne lub negatywne. Ludzie jednak kojarzą Czarne Łabędzie z kryzysami i innymi negatywnymi zdarzeniami. Czarnymi Łabędziami są również zdarzenia pozytywne, o ile spełniają powyższe warunki. W zasadzie każde większe odkrycie naukowe i wynalazek jest Czarnym Łabędziem.

Aby obrazowo pokazać czym jest Czarny Łabędź można posłużyć się przykładem amerykańskiego indyka. Przez 999 dni ma zapewnione picie i jedzenie. Nie musi się niczym martwić. Z każdym dniem jego przekonanie o błogości i długości jego życia rośnie co raz bardziej. Aż do 1000 dnia, niedługo przed świętem Dziękczynienia, karmiciel przychodzi z siekierą…

Oczywiście zdarzenia tego tysięcznego dnia nie były Czarnym Łabędziem dla hodowcy. Podobnie atak na WTC 11 września 2001 roku nie był zaskoczeniem dla terrorystów.

Możemy również traktować wybór Donalda Trumpa jako Czarnego Łabędzia, z tym, że jeszcze nie wiadomo, czy jest on pozytywny, czy negatywny. Na potwierdzenie tego pojawia się co raz więcej głosów o tym, że to było oczywiste, ponieważ…

Dlaczego nie możemy przewidzieć Czarnego Łabędzia?

My jako ludzie mamy swoje ograniczenia w sposobie myślenia. Nasz sposób myślenia jest empiryczno-indukcyjny.

Weźmy na ten przykład porównywanie ludzi ze względu na wzrost. Średni wzrost dorosłych osób w Polsce wynosi ponad 160 cm. Możemy się spodziewać, że ktoś będzie mierzył np. 130 cm, czy 220m, ale już nie 3m! Podobnie będzie jeżeli będziemy analizować średnią wagę. W takich przypadkach możemy posługiwać się rozkładem normalnym zwanym też rozkładem Gausa lub wykresem dzwonowym. Wygląda on tak:

rozklad-gaussa

Oznacza, że oczywiście odchylania od wartości średniej występują, ale są tym rzadsze, im bardziej się różnią od tej wartości. Jako ludzie jesteśmy przyzwyczajeni do postrzegania świata, w którym rozkład normalny jest normą. Niestety, część zdarzeń – Czarne Łabędzie – nie podlegają takiemu rozkładowi.

Weźmy na przykład średnią ilość książek jaką sprzedają pisarze. Taka J.K. Rowlling ze swoim Harrym Potterem sprzedanym w ilości ponad 200 mln egz. nie mieści się na skali! Jest bardzo oddalona od średniej. Tak samo w przypadku majątku Bila Gates’a. Gdybyśmy wybrali 999 typowych Amerykanów to ich całkowity majątek będzie wynosił kilka, może kilkanaście mln $. Czyli wartość o jaką majątek Gates’a może się zmienić w wyniku drobnej zmiany ceny akcji Microsoftu o 1 centa!

Żyjemy w świecie, gdzie co raz więcej zdarzeń to Czarne Łabędzie. Zarówno pozytywne, jak i negatywne. Jak sobie z tym poradzić?

Odpowiedź jest prosta: przeczytać książkę ;).

Twój coach

Jacek

PS. W ksiażce Taleba jest też odniesienie do szczęścia. Naprawdę! Warto zatem zapisać się na mój darmowy kurs osiagania szczęścia

 

 

 

Leave A Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *